Terug naar alle Artikelen

Waarom je kinderen jouw waardering hard nodig hebben

Waardering uiten: als het ergens belangrijk is, is het wel in het gezin. Zonder waardering geen ontwikkelde, gelukkige kinderen. Toch vinden we het lastig om ons kroost voldoende en goed te complimenteren, blijkt uit het Nationaal Waarderingsonderzoek. Hoe zorg je ervoor dat jouw kind zich gewaardeerd voelt? En hoe houd je dat vervolgens vol? Experts leggen uit en geven tips.

“Ieder mens wil voelen dat hij van waarde is voor anderen; dat is voor iedereen, jong en oud, de hoofddrijfveer in het leven”, weet Steven Pont, ontwikkelingspsycholoog, gezinstherapeut en schrijver van onder meer het boek ‘Mensenkinderen!’ “Hoe intiemer je relatie met iemand, des te belangrijker vind je het om waardering te krijgen van diegene. Je merkt dan namelijk dat je waarde hebt voor degene om wie je geeft. Een compliment van de groenteboer is best leuk; een compliment van een gezinslid maakt gelukkig.” Uit het Nationaal Waarderingsonderzoek, dat Nuon eind augustus 2017 uitvoerde onder ruim duizend Nederlanders, blijkt dan ook dat Nederlanders waardering binnen het gezin belangrijk vinden. Ruim 75% vindt dat regelmatig waardering uiten naar elkaar de familieband versterkt.

Gevoel van erkenning
Volgens Gerrie Reijersen van Buuren, contextueel en systeemtherapeut en schrijver van ‘Verlangen naar verbinding’, gaat het in gezinnen niet om het uiten van waardering voor bepaalde daden: “Het gaat om relationele erkenning.” Reijersen gebruikt de metafoor van een machine om dit uit te leggen: “Gezinsleden zijn onderdelen die een ‘machine’ zo goed mogelijk draaiende houden. Spreek je erkenning uit naar elkaar, dan laat je merken dat je de bijdrage van de ander ziet en belangrijk vindt. Doet een kind extra zachtjes omdat mama hoofdpijn heeft, dan investeert het feitelijk in het gezin ten koste van zichzelf. Door positief te benoemen dat je ziet dat deze bijdrage het kind ook wat kost, merkt het kind dat het ertoe doet.”

Waardering onmisbaar voor kinderen
Met name voor jonge kinderen is waardering krijgen binnen de intieme sfeer van het gezin essentieel. Ontwikkelingspsycholoog Eddie Brummelman (Universiteit van Amsterdam) legt uit: “Als kind kom je compleet hulpeloos ter wereld. Alles wat je nodig hebt om te overleven, moet je van je ouders krijgen. Je zoekt daarom naar hun waardering.” Reijersen van Buuren: “Je wordt gedropt in een gezin, schiet je wortels in die ‘wereld’ en je moet daar zien te overleven.”

Volgens dr. Carolien Gravesteijn, lector Ouderschap en Ouderbegeleiding aan Hogeschool Leiden, kan het verstrekkende gevolgen hebben als je vanuit de basis van het gezin onvoldoende waardering krijgt: “Een kind dat zich gewaardeerd voelt, vertrouwt op het eigen kunnen. Is het juist onzeker, dan verliest het zijn of haar gevoel van zelfsturing. Het idee ‘ik kan toch niks’ gaat overheersen, met passief gedrag tot gevolg. En dat kan levenslang blijven spelen.”

Overactief
Onvoldoende erkenning of waardering kan volgens de experts niet alleen voor een passieve, maar ook voor een overactieve houding zorgen: kinderen gaan nóg harder hun best doen om de complimenten te vangen waarnaar ze zo verlangen. “Met verschillende vormen van een burn-out en een vervelende sfeer in het gezin tot gevolg”, aldus therapeut Reijersen van Buuren. “En ergens houdt het op: je kunt niet eindeloos jezelf wegcijferen voor je bijdrage aan het gezin. Voelt je bijdrage als nutteloos, dan is de kans heel groot dat je – letterlijk of emotioneel – uit het gezin stapt.”

Straat als huiskamer
Ontwikkelingspsycholoog Steven Pont herkent de problematiek van het ‘eruit stappen’ uit zijn praktijk: “Als je voelt dat de belangrijke mensen in je leven, van wie je hechting verwacht, jou te kennen geven dat je niet waardevol bent, dan bescherm je jezelf door te onthechten. Sommige kinderen zorgen ervoor dat ze zo min mogelijk thuis zijn. Ze blijven op school hangen, spreken af bij vriendjes of maken de straat tot huiskamer. Andere kinderen sluiten zich emotioneel af en durven zich niet meer te hechten. Niet alleen als kind, maar ook later, als volwassene.” “Als kinderen een gebrek aan warmte ervaren, kunnen ze lage zelfwaardering ontwikkelen”, aldus Brummelman. “Zelfwaardering is belangrijk: het betekent dat kinderen tevreden zijn met wie ze zijn, en dat maakt ze weerbaar.”



Kroost waarderen: moeilijk?
Jouw kinderen moeten dus merken dat je ze waardeert. Dat is makkelijk gezegd, maar in de drukte van alledag soms moeilijk gedaan. Bijna een derde van de Nederlanders vindt het moeilijk om waardering te uiten richting directe familieleden. We willen graag veel complimenten geven, maar wanneer wordt het té veel? En moeten we bewondering voor het kind zelf uitspreken in plaats van zijn prestaties, of zorgen we dan voor luie kinderen?

Volgens ontwikkelingspsycholoog Brummelman moeten we vooral oppassen met overdreven positieve feedback: “Je bedoelt het natuurlijk goed als je je kinderen iedere dag vertelt hoe ongelofelijk goed ze zijn en presteren, maar mijn onderzoek laat zien dat zulke opgeblazen complimenten een averechtse uitwerking kunnen hebben: lage zelfwaardering en soms zelfs narcistische trekken. Een opgeblazen compliment geeft kinderen druk om te blijven voldoen aan de extreem hoge standaard. En bij kinderen met hoge zelfwaardering kan het ervoor zorgen dat ze zichzelf fantastisch gaan vinden; zelfs boven andere kinderen verheven.” Het advies van Brummelman? “Stop zeker niet met waardering uiten, maar doe dit door middel van liefde en warme aandacht. Laat merken dat je graag tijd doorbrengt met je kind, deel in zijn of haar enthousiasme, knuffel en toon interesse.”

“Vergeet als vader of moeder zeker niet om vertrouwen in jezelf te hebben”, drukt lector Ouderschap en Ouderbegeleiding Gravesteijn ons op het hart. “We moeten dagelijks allerlei ballen in de lucht houden; ouderschap is niet makkelijk. Wees dus niet te streng voor jezelf; schiet niet in een kramp omdat je op een perfecte manier waardering wil kunnen uitspreken. Jij kent je kind en weet wat het nodig heeft. Wees alert op wat je kind goed doet en benoem dat, dan ben je al halverwege.”

Je kind waarderen doe je zo
Vraag je Nederlanders naar wie ze meer waardering willen uiten, dan zetten ze hun kinderen hoog in de ‘meer waarderen top 5’. Vijf tips om meteen toe te passen:

1. Hoe jonger, hoe fysieker
Jonge kinderen merken vooral aan fysieke aandacht dat ze ertoe doen. Pont: “Geef een kind dat lekker zit te tekenen een aai over de bol, geef een goede knuffel als je hem of haar ergens ophaalt of knipoog als jullie blikken kruisen. Met dat soort kleine dingen laat je merken dat je blij bent dat je kind bestaat.”

2. Waardering op basis van zwakheden
Als ouder ken je je kind door en door. Je kent zijn of haar krachten en zwakheden; maak daar gebruik van. “Weet je dat je kind sociaal contact moeilijk vindt, spreek dan waardering uit als het zijn of haar best doet daarvoor”, raadt Gravesteijn aan.

3. Stel waardering uitspreken uit
Spreek niet alleen waardering uit op het moment dat daar reden voor is, maar ook later op de dag. Zo laat je merken dat je je kind niet soms, maar constant waardeert. “Stel dat je ’s ochtends een ruzie hebt bijgelegd met je kind”, schetst Pont een voorbeeld, “benoem dan ’s avonds nogmaals hoe blij je bent dat jullie er samen zijn uitgekomen.”

4. Stuur niet
“Opvoeding brengt je bij hoe het leven werkt in een bepaalde cultuur, dat is de socialisatie die over je genetische bagage heen gaat”, aldus Pont. “Als je heel gender gestuurde complimenten geeft, stuur je socialisatie. Het zou mooi zijn als ze zelf hun weg vinden. Benoem gedrag dat je ziet, zonder dat je dat interpreteert.”

5. Ga uit van jezelf
Kinderen zijn net mensen. Gravesteijn benadrukt: “Bedenk wat jij zou willen horen, en maak vervolgens de vertaalslag naar je kind. En leer je kind ook op die manier te denken, daar wordt het empathisch van. Deel het gerust met je kinderen als je zelf waardering van ze mist.”


Door te luisteren begrijp je hoe je iemand echt kunt waarderen.

Reageer op dit bericht

Bezig met uploaden:
0%
Bladeren
Als de URL correct is, zal hier een voorbeeld verschijnen. Het kan aan aantal minuten duren voordat de grotere afbeeldingen verschijnen.
  • :D
  • :?
  • :cool:
  • :S
  • :(
  • :@
  • :$
  • :8
  • :)
  • :P
  • ;)
Bekijk mobiele versie